REGJIA DHE ROLI nga Shefqet Sulmina

Shefqet Sulmina

REGJIA DHE ROLI
-fragment nga romani Doruntina

-Nëse ju do të donit, neve mund të vinim edhe me një makinë luksoze, por do të hynim tërë jetën në borxh me shifrat dhe nuk do të ishim kaq të lumtur, kaq të qetë, para vetës dhe para jush me një kalë pa borxhe.
-Po mi thua mua?
-Jo, kolegëve tanë artist të teatrit që po na presin.
-Po ne nuk kemi zbritur ende.
-Nuk ka rëndësi. Ata po na dëgjojnë. Njerëzit i urrejnë borxhet, sidomos sot kur lindin me borxhe. Borxhet e tyre nuk janë drejt për së drejti. Edhe Don Kishoti e kishte një kalë. Edhe ne e gjetëm një. Të gjithë njerëzit sot e kanë një makine edhe ne do ta blinim një.
-Unë e kam makinën. Po ti? Ku është kali yt?
-Të gjithë kujtojnë se jetojnë kohën digjitale, por rrojnë ende kohën e hekurit dhe të monetes. Të gjithë përpiqen, për hesap të tyre, ta ngrënë monetën në maj të malit, si Sizifi, gurin e dënimit. Edhe ne këtë bëmë, pa dashur ta bënim. Blemë këtë kalë galaktikë për të qenë më të shpejt dhe më të pastër se drita. Mirëpo ju e dini se kali nuk ngjitet në mal, sepse vetë mali është Maliqi. Kuajt nuk janë  gurë që rrokullehen dhe shtyhen, do të na thotë Maliqi. Kjo është e drejt dhe Maliqi ka dhimbsuri për kuajt. Ne njerëzit dhe kuajt jemi tjetër gjë dhe vazhdojmë ti duam ende malet. Ne brenda ditës mund të pimë një kafe në çdo cep të qytetit tonë dhe një qytet tjetër të botës. Sepse ne njerëzit jemi edhe kështu, në të tërë botën.
-Vërtet?
-Po, është e vërtetë, pse nuk duhet të jetë e vërtetë?
-Po ku është ky kalë që ti do ta ngjitësh në mal?  Kuptoj që ti je një i çmendur!
-Kur puthemi nuk ma thua këtë gjë. Edhe kur më thua të shkruaj, nuk ma thua! Më thuaj qysh të shkruaj? Qysh ta ngjis gurin në mal? Po kalin në maj? Këto më thuaj! Kjo është puna e artit.
-Që të çoj kalin në mal? Po unë qysh të rri mbi kalë? Në teatrin ton nuk ka kuaj, por poltrone. Po poltroni ngjitet në mal?
-Kuajt nuk kanë lindur për tu bërë shtretër për njerëzit. Rri si të duash po eja të më ndihmosh të ngjitim kalin në mal!
-Ku? Në cilin mal? Unë dua të ngjisë poltronin tim?
-Më the që më do! Më the që do të jesh gjithmonë me mua në karrierë… Unë nuk e dua më botën e roleve dhe po të pyes edhe ty në do ta lesh. Nuk dua të jem personazh i fytyrave dhe shpirtrave të Sizifit nëpër maska… Nevoja i thërret arsyes dhe unë kërkojë ti thërras kësaj. Eja në kuajt e kohës! Leri poltronat. Dramat e regjisorit tonë janë të vjetra. Eja ta ngjisim bashkë kalin në mal dhe të shohësh që njerëzit do të na duartrokasin. Nuk ka më bukur se një kalë dhe ne artistet me maska lart në mal.
-Pse nuk more një makinë?

-Një “Ferrari”?! Makina shkon në çdo rrugë dhe vetëm në rrugë, ndërsa kali e bën vetë një udhë. Poltroni jo. Nuk kam patente dhe pasaportë për makinë. Nuk na duhen dy makina kur ti e ke një. Më duket se kjo do të jetë karrierë e arsyeshme.

-Cila?
-Ajo që të thash.
-Po kali? Na mban dot të dy?

-Po poltroni që duhet mbajtur? Të vetmit që bredhin sot pa pasaportë dhe navigator janë kuajt. Kuajt që formuan shtetin janë lënë jashtë teknologjisë dhe shtetit. Eja të përfitojmë nga kjo harresë e studiuesve të thellë të botës, të bëjmë karrierë me kuajt e lënë jashtë dore!

-Jo. Ti do të dukesh hero i kalit dhe jo i hekurit.
-Kush të ka thënë se sot jetohet koha e Sizifit që mban në krahë gurin e dënimit?
-Ti. Nuk do të zbresësh nga makina?
-Nuk ke qenë kurrë studentja ime. Leri paragjykimet dhe nxito, se mund të na zënë!

-Për të zbritur?
-Jo, për tu kthyer mbrapsht.

-Jam me fund… Si mund të hipi mbi kalë? Në makinë do të ishte ndryshe.

-Më mirë do të ishte, por jo në mal! Dukja do të ishte edhe më e fort se Maliqi. Mali do të çmendej dhe do të harbohej nga lumturia. Edhe koleget tanë që pinë kafe dhe cigare, do të na ndiqnin me kënaqësi.

-Pse?

-Punë erë, arome dhe këmbësh. Këmbët më të bukura të një gruaje janë ato që nxitojnë, ato që rendin dhe jo ato që fshihen. Nuk fshihen këmbët dhe fytyra!  Gratë janë rrënja e një foleje që lind.

-Po ku është kjo fole që po më çon me kalë dhe ku është ky mal? Mos po luajmë ndonjë film të kohërave që nuk njihen dhe ti do të luash me mua? E di ti që sot çdo cep i botës është i përgjuar dhe ligji të sheh?

-Do ta gjejmë një arsye që mos të na shohin.

-Do ta gjejmë, por do të na gjejnë para sa ta gjejmë. Të gjithë i kanë sytë nga ne.

-Nuk do të arrijnë dot të na gjejnë, sepse ata  nuk do të ndjekin trajektoren tonë. Ata do të gjejnë Ligjin, ndërsa ne Maliqin.

-Pse?
-Ne do të ndjekim trajektoren e kohës nëpër kohë që ata duan ta lënë.

-Po atje puthet? Desha të të them se do të më puthësh, po sikur të më lesh vetëm, pa fjalë, pa role dhe pa puthje në mes të shkretëtirës dhe kokës tënde? Pastaj kur të vijnë ata, koleget tanë dhe kur të kthehesh ti, të më gjeni të vdekur?

-Nuk ka shkretëtira. Shkretëtirat janë brenda kokës së njerëzve që ndërtojnë shkretëtirat. Çfarë po ndërtojmë ne me teatrin tonë?

-Njerëzit ndërtojnë qytete, edhe ne.
-Sot njerëzit puthen vetëm me vetën, vetëm me pasqyrën e vetvetes. Jo të gjithë.

-Mos! Po më thërret regjisori dhe nuk i shikon koleget që na e bëjnë me dorë? E dëgjon zërin e regjisorit nga barku i teatrit?

-Lërë të pëlcasë së thirruri dhe mos u tremb se nuk do të pëlcasë.
-Nuk e dëgjon që është tejet i merakosur?

-Lërë se kjo simfoni bërtitje është një pëllitje e regjistruar që para 1000 vjetësh në një “cd” të re? Nuk e kupton se është e njëjta bërtitje?

-Nga e di ti?
-Nga librat e mykur. Nga bileta e premtuar që prej një jave prej tij për në Dybai.

-Gjepura! Ne duhet të mendojmë për vetën. Nuk kemi ngrënë as drekë. Më duhet të ha dy bërxolla, një sallatë dhe të pi një shishe verë. Të gjitha këto i kam në program. Në program të rolit të rolit dhe unë nuk paguaj asgjë.

-Sa mirë do të ishte që njerëzit të bënin si ti, e si ne,  një rol të tillë!

-Për rolin?
-Po.

-Të bësh një rolë nuk paguan asgjë, përkundrazi të paguajnë mirë. Ti e di që ne nuk jemi vetëm prej uji dhe ajri. Ti, gabon, të dy po gabojmë që po lëmë teatrin dhe rolet.

-Po thua rolet?
-Po.

-Njeriu nuk është “role”, por rol. E di që jemi bërë vetëm “fole” dhe duam të jemi role dhe kurrë pa rrole në këtë jetë?  Të jemi vetëm fole… Por nuk ka fole, foletë zogjtë i ngrenë vetë. Mos dëgjo asgjë. Lerë të bërtasë zëri i rëgjistruar i regjisorit dhe eja! Lerë të pëlcas sa të pëlcas krejt teatri. Nuk ka kohë! O të tërë me role, o as kush pa role?

-Se nuk ka kohë, për çfarë? Për çfarë duhet të nxitojmë? Se sipas teje jemi fole në kohë, pse duhet të kërkojmë një tjetër fole tej kohësh? Dhe ku? në mal. Dhe ku? tek Maliqi.
-Jo, nuk desha të thosha këtë. Foleja dhe koha janë një dhe ne nuk mund të bëjmë ndryshe. Desha të thosha një fole dhe një rol për tërë njerëzit.
-Nuk të kuptoj. Pse më vë para abstraksionesh? Atëherë njerëzit nuk do të vinin në teatër.

-Nuk të vë unë, as vetë nuk dua të vihem?
-Po cila? Kush? Çdo të thotë fole dhe kohë për të tërë me fole?

-Në fole apo në kohë? Çfarë pyetje! Po pra, në fole dhe në kohën e  kohes! Koha dhe foleja e kohës nuk mbarojnë shtjellimin e konceptit të tyre. Mbarojnë njerëzit në kërkim të folesë dhe kohës.

-Edhe regjisori?
-Edhe kali.
-Edhe ne?
-Natyrisht, njerëzit janë të ndërgjegjshëm. Desha të thosha jo. Leri ëndrrat dhe legjendat. Lëmë këtë regjisurë ku lexuesi i pare i Dantes do të qëlloj gjithmonë një mbathës kuajsh qe nuk di të lexoj.

-Pse ç’farë ndodhi me Dantën?
-Asgjë.
-Si asgjë! Diçka ka ndodhur, nuk po ma përmend kot.

-Do që ta tregoj?
-Po.

-Pasi “Komedinë Hyjnore” të tij, qarqet e pranimit e pranuan së fundi, për tu shfajësuar nga koha e humbur, deri tek koha e rehabilitimit të saj, thanë se lexuesi i parë, nuk ishte një profesionist, por një mbathës kuajsh. Pra ishte faji i tij që merrej me kuaj dhe nuk gjeti dot ritmin e poezisë së Dantes.

-Prapë me kuajt?
-Po. Prapë me kuajt.
-Po pse kështu?

-Nuk e di as unë, ndofta është punë këmbësh dhe kurrizi. Por ne të dy nuk ndryshojmë gjë. Dikush nuk do të ngas këmbët, por do të fshikulloj kurrizin e tjetrit. Së fundi kurrizin e kuajve, nëse po flasim për kohën e kuajve dhe njerëzit kanë kuptuar që kuajt kanë kurriz të mirë për të ndërtuar folenë.

-E di, parazit. Edhe ti prandaj e bleve një të tillë? Pse nuk more një makinë? Kështu nuk do ti shaloje kuajt, por mjetet…
-Nuk doja të kisha punë me borxhe, me shifra dhe me zmog.

-Atëherë rrimë akoma akoma këtu në teatër. Bëjmë role dhe luajmë në skenë, derisa të bëjmë para, deri sa të blejmë një makinë… Me makinë do të jemi më të shpejtë për të mbërritur në antikita…

-Kështu i thanë edhe Sizifit.
-Pse edhe ai donte që të shkonte në antikita? Nuk vjen ai prej saj?
-Po,  edhe ai donte të shkonte më tutje saj…
-Qysh i thanë?

-Ngrije këtë gurë deri në maj. Kur ta ngjisësh lartë në majë një makinë do të jetë jotja.

-Po atëherë kishte makina?
-Jo. Maja nuk e mbante gurin dhe guri binte, godiste makinën dhe makina prishej.

-Po ti thua se atëherë nuk kishte makina?! Po pastaj çfarë ndodhte?
-Pastaj e merrnin dhe ja ngarkonin prapë, për një makinë të re.

-Po pse?

-Për të blerë nga e para një kalë tjetër, sepse ishte e pamundur të kuptohej ndryshe ngritja e gurit në mal dhe në majë.

-Të ngrinte gurin në mal që të blinte kalë? Po pse nuk e gjente e ta zinte vetë një kalë?

-Po ai ishte i dënuar.
-Për çfarë?

-Sepse nuk duhej të kishte një kalë të tijin. Mirë, e di. Ti nuk do të vish me mua. Është e vërtetë që unë jam pak Don Kishot. Por të paktën më thuaj nga një deri në dhjetë sa më do?

-Do që të them të vërtetën?
-Po.
-Ti e kupton që edhe unë jam pak Sanço Pança, por të dua. E di ti çfarë është muzika?
-Po. Është fëshfërimë e pyllit.

-Po e ujërave? Çfarë është muzika?
-Nuk shkojmë sot në teatër.

-Është një dush me uji të ngrohtë. Do të më shoqërosh?
-Po do të sheqeroj.  Do të sheqeroj dhe do të shoqëroj. Dhe e di? Sonte do të të lyej me mjaltë.
-Për këtë çështje janë shkruar libra. Ka histori të bukura për gratë dhe mjaltin. Di që të gjitha këto i keni shkruar ju burrat, kur keni shkruar për lulet. Si e ka emrin qyteti yt?

-Për mjaltin?
-Po. Dashurinë për lulet dhe mjaltin e linden bletët. Të pyeta për qytetin.
-Bletët?

-Nuk më the ti se do që të jesh një bletë për mua? Je tallur? Pse nuk ma thua emrin e qytetit?
-Jo për muzikën. Por shumë herë mendimet për një grua harlisën edhe në një faqe të vetme libri, ose në një frazë, apo në një fjalë. Pa muzikë dhe një grua, jeta do të ishte një heshtje e vdekur. Do të flas për varret e qytetit tim? Për oxhaqet e tij të lartë!?

-Muzika nuk është e njëjtë për të gjithë dhe në çaste të ndryshme kur flet me një burrë.
-Natyrisht. Edhe shëqerizimi yt në këtë çast i ngjan luleve dhe bletëve.
-Unë fola për mjaltin. Po fjala jote po më çon larg, deri në qytetin tim.

-Ka muzikë ku sytë qeshin. Ka muzikë ku sytë qajnë. Ka muzikë që përfshin treva pranvere dhe dimri, që megjithatë këndojnë në vetvete të tjerësh. Por, një gjë është e sigurte, se muzika, është ndërlidhje e syve me të jashtmen e të perceptuarit që konteston brendësinë. Ndërsa për të të thënë ty këto është fjala. Çdo të isha unë pa vështrimin tënd? Pa pyetjet dhe përgjigjet e tua? Çdo të ishte një bletë pa lule?
-E di edhe unë pa tëndin mërmëritës…

-Nuk e di pse mendoj diçka që shkon më thellë kësaj që thua. Kur të shoh, të shoh në sy, shumë herë nuk kam nevojë të të pyes. Kam shumë pyetje, por e di se më duket është e tepërt. Për këtë duhet syri. Ti qysh thua?

-Edhe ngjyra. Po ti pse ma shkel syrin? Nuk është se sytë e mi i merr për sy të një liqeni?

-Pse? Se sytë që janë prej liqeni, çfarë ndryshimi do të kishin me dy sytë e deteve? Mos do të më ngatërrosh sytë e mi me sy marinarësh që kanë më tepër etje për gjërat në tokë dhe për të vërteta, sesa për gjëra të mëdha, por me rrënjë të fshehta?

-Mirëpo unë kam fatin e mirë se ti nuk je një marinar deti, por marinar mendimesh me detin tënd brenda meje.

-Jo. Vetëm se sytë e liqeneve janë më të trishtë dhe sytë e deteve më të kripur. Unë nuk jam marinar mendimesh. Deti është i tillë. Vetëm se dua të të flasë ty dhe Doruntinës.

-Pse nuk e solle Doruntinën? Pse kërkon të më rrëmbesh edhe mua nën hijen e saj? Unë nuk të besoj për çka thua! Ti kërkon të më rrëmbesh përmes fjalës.

-Kë nuk beson? Ata të kripurit, apo ata të trishtë? Ne jemi sy. Sot rrëmbyesit janë të ndryshëm. Kjo është varësi e rrëmbyesit me të rrëmby,erën. Ti rrëmbehesh nga roli yt, apo imi?

-Nuk e di. Ti përse më merr? Nëse është nevoja që në këtë botë duhet të bëjmë një rol, pse jo nuk do të më pëlqente të bëja rolin e një luleje. Mirëpo ti do të më thuash se lulet vyshken shpejt?

-Bëhu statujë!
-Statujat nuk kanë energji. Mermeri është i ftohtë.
-Atëherë çfarë do të jesh?
-Dua të jem rol.

-Dakord!
-Atëherë pse nuk e resht kalin? Vendosem të niseshim sa më parë! Mos do që të na zënë pa u nisur ende?
-Të lutëm, mos u tremb se askush do të na ndjekë? Kemi vetëm këtë kalë. Nuk duhet ta lodhim dhe ta kam thënë se jemi nisur.

-Atëherë ku jemi tani?
-Si gjithmonë në Rimëni. Para kolegëve të teatrit tonë dhe regjisorit që vazhdon të të thërrasë.
-Po sa kemi që udhëtojmë, që po pushojmë? Unë kam frikë se do të na zënë.

-Të lutëm, mos u tremb se askush nuk do të na zërë.
-Nga e di ti?
-Sepse ne dhe ata jemi në kah të kundërt?
-Qysh?

-Ata do të na kërkojnë neve dhe vendet që u interesojnë, ndërsa ne kohën, por jo këtë kohë dhe këtë regjisurë të kësaj kohe.
-Nuk të kuptoj. Nuk e di ku po shkojmë? Si quhet vendi që në do të shkojmë? Antikita është një fjalë e gjerë. Shumë herë ti shndërron në mal dhe mjaftë kocepte të tjera.

-Të lutëm! Nuk ka vende, por ka kohë.
-Si nuk ka vende dhe paska kohë?

-Unë të premtoj se ajo është një kohë e bukur dhe quhet antikitet. Duhet të jesh e lumtur që unë po të shpie drejt saj.
-Nga e di ti që është e bukur? Pastaj sa larg është? Nuk do të shkojmë me kalë në mal? Ke frikë nga Maliqi?

– Do të kalojmë nëntë male, nëntë lumenj dhe dete. Ndofta edhe njëqind, por ti mos u tremb sepse do të jesh me mua. Sepse si malet dhe lumenjtë, dhe detet, edhe ata janë kohë.
-Po tjetër?

-Po tjetër? Në fakt, gjithçka është kohë. Edhe unë, edhe ti.
-Edhe yjet?
-Po edhe yjet. Edhe ajri. Vetëm regjisura nuk është kohë.
-Po pse? Nga që nuk të dhanë një kalë? I kujt është ky kalë?

-Do që ta dish me domosdo?
-Po.

-Është i motrës sime. I Doruntinës? E njeh?

-E njoh…

 

 

 

 

 

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.