QILIMI FLUTURUES nga Shefqet Sulmina

Shefqet Sulmina

QILIMI FLUTURUES

fragment nga romani NËNTË MOLLËT E OMERIT

Kur erdhi Vjosa më pyeti për ditën se qysh e kalova. Mirë, i thashë si gjithmonë. Siç e di pasi pimë kafenë bashkë, ti dole, unë dola në ballkon dhe pashë detin.

-Ç’farë pe?
-Gjëra që ka deti, ndërsa në mendje shumëzoja rrathë dhe kuadrate të mbyllur. Yjet nuk dukëshin.
-Nuk dole të merrje kafe të dytë tek kE ti qejf, në gjithë këto kafene?
-Jo nuk pata kohë.
-Pse shkrove ndonjë gjë?
-Jo, të thashë se nuk pata kohë.
-Po ky divan kaq i shkafanjitur?
-Më keq akoma krevati, thashë unë, duke bërë me dorë nga dhoma.

Vjosa hyri me një frymë në dhomën e gjumit por ç’të shihte, pastaj pasi pa, mu drejtua:

-Kush ishte këtu?
-Askush, thash, dhe ula kokën.
-Ngrije kokën, përsëriti ajo njëlloj si Marina, por pa shpatë në dorë.
-Lërmë i thashë, se nuk më ngrihet.
-Do ta ngrish se s’bën.
-Është e kotë, – i them, – tani për tani, nuk më ngrihet.
-Ore, derdimen, unë po të them për kokën, më shih në sy.
-Po, pra për kokën, e di, po nuk më ngrihet fare.
-Mos ishte Marina këtu?
-Po! – dhe ngrita kokën.
–Pse erdhi dhe kur?–Nuk i pashë orët e tua, e imja aty nga 9-ta ishte. Hyrja e saj ishte e rrufeshme dhe me shpatë në dorë në formë zemre. Më tha se do më bënte çika-çika se të kisha bërë dëm ty. Ti i the asaj se unë të bëra dem ty? Unë po kërkoja të gjeja atë fjalën e veglës muzikore…
–Çiftelia, – tha Vjosa.
–Çifteloja, – thash unë. – Po, por ishte e pamundur. Imagjino torturën e shpatës së saj, kur bënte të ma ngulte, në zemër, në buzë e poshtë…
–Por si përfundim, për fat, të paska falur, – tha ajo duke mbuluar e zbuluar sytë sa nga divani e krevati…
–Po, po. Madje edhe unë për fat ja fala.
-Ç’farë i fale ti, mor trap?
–Atë, pra, sh-patën. E lash të ikte prapë me sh-patë.
–Pse ja le?
–Po ja lash.
–Vërtetë ja lë? Bëj bë!
–Beee! Po, para vdekjes, ti e di që unë vë jetën. Dhe ashtu bëra ja lash. Po ja lashë, – thashë dhe ula kokën.
-Ngrije kokën, – tha Vjosa, – oh, qenke çmendur! Vërtetë ja le, thuamë. Si është e mundur të lihet një njeri i armatos me shpatë në xhiro edhe sidomos një femër? Mos harro se këtu jemi në San Trope’.
-E kishte të vetën, nuk mund ta shqyeja e t’ia merrja, dmth shpatën, pastaj nuk më duhej. Është më mirë të kesh jo dy, por një shpatë, por shpatë, të cilën është mirë të mos ta përdorësh kurrë, edhe në mos qentë, në mos qentë burrë.
-Pse kishte dy shpata?
-Jo një, por kishte dy duar të ah,shpra.
-Ajo la shpatën dhe po të sulmonte me duar?
-Jo, me sh’pat e gjitha kundër meje.
-E imagjinoj, ka gjoks burri ajo, kur i hipin të vetat.
-Pse kur luftojnë burrat venë gjoks apo…Lerë, ç’e pyet, thashë pastaj, unë nuk e prisja nga Marina një gjë të tillë.
-Dhe e gjitha kjo, ndodhi në gji të mëngjesit? Çudi! Tjetër merr të bësh e tjetër të del përpara për të bërë.
-E vërtetë u nisa të gjeja kuptimin e fjalës, Çiftelia dhe më doli përpara lufta. Çifteloja.
-Ç’farë nuk shpikin njerëzit. Çifte loja! Çfarë nuk shpik humani!

Vjosa u ngrit, mori dhe hapi çantën e punës, nga ku nxori një shishe martini. Unë po rrija kokulur dhe bëja sikur nuk e shihja. Mua mu kujtua shpikësi i rakisë dhe verës, ndërsa Vjosa po qeshte.

-Çfarë ke që qesh? – i thashë.
-Pse nuk mund të qeshin damat? – tha ajo me kokën lartë.
-Jo, mund të qeshin, por pasi të dinë të përgjigjen.
-A cilës pyetje? – më la të nënkuptoja, që ajo ishte e sigurt që tashmë ishte damë.
– Njëherë e një kohë ishin tre miq. Njëri kishte një qilim fluturues, me të cilin mund të udhëtoje tërë botën shpejt dhe komod. Njëri kishte një pasqyrë me të cilën mund të shihje tërë botën dhe të gjëje çdo gjë. Tjetri kishte një mollë me të cilën mund të shëroje çdo gjë. Në një ditë të këtyre kohëve të hershme u hap lajmi se një vajzë ishte sëmurë dhe mund të vdiste.

-Mos ishte Helena e Trojës?
-Nuk e di. Di që nuk kam dalë fare dhe është mirë të bëjmë një shëtitje dhe bisedojmë.
-E di, ajo ishte, – nguli këmbë Vjosa, për Helenën, – pimë këtë dhe dalim.
-Unë nuk e di, – i thashë, – sa për të dalë si të duash ti.
-Po pse ma tregon këtë histori? Do të heqësh mendjen nga të pirit e martinit? Nëse nuk do të pish, mos pi!
-Po ti çfarë do që të kuptosh në të vërtetë?- pyeta unë me vetën time, ndërsa asaj:- Do pi e pse jo? por desha të tregoja. Do që të vazhdojë? Pija nuk shkon pa bisedë.
-Po, por më trembin pyetjet, nuk dua ta ulë vetën para teje.
-Atëherë nuk do të ishe dhe e bukur dhe Damë, vura një pauzë dhe shtova, -pa gjetur këtë pyetje.
-Damë nuk bëhesh me pyetje, por me dashuri, më nxori ajo paksa gjuhën, për të më thumbuar.
-Pikërisht.
-Pyetjen, atëherë…vazhdoje! – tha ajo dhe vuri gotën me Martini në buzë.
-Tre miq vendosën të bashkoheshin dhe të shpëtonin vajzën. Qilimi u bë shqiponjë e kaptoi male, fusha, lumenj e oqeane, pasqyra shihte me imtësi çdo gjë të tokës mëmë për të gjetur atë vajzë që ishte e sëmurë. Arriti një moment dhe nga qilimi, (Shqiponja), pasqyra, (hëna) dhe molla, (mjekësia), u shfaq vajza e sëmurë. Miqtë e dhimbsur e tepër njerëzor u përkulën të tre mbi vajzën. Njeriu që pati mollën i dha mollën vajzës, e cila pasi hëngri mollën u shërua. Morën të niseshin, por zëri i bukur i vajzës tashme e shëruar, më përgjërim i tha ta merrnin me vete. Mirë tha pasqyra, unë e bëra punën tim, jua gjeta, tani ju bëni si të doni. Edhe unë tha tjetri, ja dhashë mollën time, ajo u shërua. Edhe unë tha qilimi, ju solla deri këtu, për ta shëruar dhe e shëruat. Por besoj se tani në kthim nuk besoj se më takon e duhet të mbaj një më tepër, sepse misioni ynë ishte vetëm shërimi i saj… por vajza ju lut prapë që ta merrnin, dhe ata nga keqardhja nuk donin që ta linin, por kishin tre element për tre…

Pasqyra tha:

-Unë njëlloj e kam sepse, prapë do tu tregoj rrugën si për tre e për katër.
-Mirë tha njeriu i mollës, po e mbaj unë në prehër, kështu do të thotë se edhe nuk e humba mollën.
-Po tha qilimi, por prapëseprapë ty do të mbaj unë…dhe pse zëre se do të mbaja mollën qe ti kishe.
-Problemi ishte i koklavitur. Për një çast vajza tashmë e shëruar, u ngrit e bëri kafetë në shenjë mirënjohje për ta të cilët sakrifikuan, por nga qe nuk deshi që ti mbetej qejfi asnjërit, ndërsa bënte kafetë, i erdhi një ide.
-Po nga e di ti se asaj i erdhi një ide?
-Sepse unë isha i pranishëm tek ajo, sepse ajo për mua bënte gjithmonë kafe dhe e shihja kur ajo kishte një problem, nga kafeja që bënte.
”Mirë tha vajza duke menduar diçka të mirë për të tre ata me vete, dhe, ndërsa u çoi kafenë burrave, u tha se donte që të bëhej Shqiponjë”.

Vjosa:
-Kjo është ajo që mendon ti, jo se e dëgjove në të vërtetë.
– Jo nuk e kam dëgjuar vetë, por unë isha aty në atë moment, të betohem për këtë, isha!!!… Pastaj vajza vazhdoi…- vazhdova unë, ndërsa Vjosa më shihte me sytë e saj pyetës e të habitur,– Do të jem e bukur dhe e shëndetshme duke parë nga njeriu që i dha mollën që ti të më puthësh, do të kem krah, ju drejtua njeriut që sakrifikoi qilimin, do të fluturoj të vi tek ju. Tjetrit, do të jem hënë dhe ju do të më shihni çdo mbrëmje…
–Njëri hodhi sytë në qiell dhe tha:- Mirëdita!
–(L-aku…, pëshpëriti me vete vajza që u shërua e u bë mollëmuçe).
–Tjetri hodhi sytë lart mbi mal dhe tha:-To-mor.
–(do të më bëj popël si shqiponjat kur rrokullisën e bëjnë dashuri, kështu merr edhe mollën e tij, rrotë, kalmuq, pëshpëriti butë, do të më marrësh!).
–Tjetri qeshi dhe shtoi:- Do-ka-gjini.
–… (do qumështin e gjirit, do ti bëhem lopë, të më pijë e të bëhet i fort si dem).
-Është e vërtetë se ka ndodhur kështu?
-Po.
-Edhe që u vendos kështu?
-Jo.
-Pse jo? – ajo vuri prapë gotën në buzë.
-Për dy arsye. E para sepse ata ishin pothuaj baballarët e saj, së dyti, shkuan për ta shëruar dhe jo për të përfituar.
-Si quheshin ata burrat? Nuk e di mirë…, por di që ishin shqiptar.
-Po ti i pe?
-Po. Isha në bar. Po pija kafe. Pashë se vajza e barit, bëri kafe, pashë se ajo po dilte me kafe, vetëm kaq.
-Po pastaj çfarë ndodhi?
-Nuk e di, më erdhi një letër, ku shkruhej: qilimin e bëmë tokë, pasqyrën e bëmë hënë, mollë e vajzë u bë diell.
-U ngrita në këmbë, pagova kafetë, urova vajzën që më lëshoi një rreze dielli drejt tyre dhe shkova u dhashë dorën.
-Dhe ata të pyetën ku qe? Pse nuk mi thua emrat e tyre?
-Jo. Më thanë si nuk u pamë më parë? Njëri quhej Dali. Tjetri Ndue. Tjetri me duket, Isa.
-Po ti si ju përgjigje?
-Me të njëjtën pyetje.
-Atëherë kaq?!
-Jo.
-Si jo? Mos u dehe o rrote? Është martin ky!…
-E di, i them, nuk është raki, prandaj nuk jam bërë rrot akoma, por po të tregoj se nuk ka mbaruar kjo “odise”.
-Atëherë jepi!
-Kujt? Rrotave apo motorit.
-Rrotave, mua nuk më duhet gjë me motorin, ai është puna jote.
-Pse do të më bësh dhe rrotë dhe motor.
-Po, dua të jem freksion, fre, më kupton, ndarje e motorrit nga rrotat, ja këputi ajo. Po pse nuk pranuan që ajo të ishte diell, qilimi të bëhej tokë dhe pasqyra hënë? Mua kështu më pëlqen. Do të ishte mirë për tërë botën.
-Edhe mua më pëlqen, sepse vërtetë është e bukur, por ata ngelën në këmbë. Me se do të ktheheshin?

Ishin larg, shumë larg. Natyrisht që dielli, toka hëna kanë rëndësinë e saj, por problem ishte largësia për të mbërritur në “Itake”. Ose jo, sepse atëherë dielli, toka dhe hëna ishin.

-Pra, çfarë rëndësie kishte të duhej hëna?
-Hëna kishte rëndësi të kuptohej, që ishte vetëm enë…dhe shembull që toka të mbahej e gjelbër, ndërsa qilimi u shtrua mbi ujë dhe u bë tokë.
-Dmth bashkë për të gjithë.
-Po, – thashë unë, – prandaj atyre u duhej të ktheheshin atje tek u nisën. Atyre u duhej të shpiknin diçka. Pasi duhet të rezistonin në rrugën e largët të kthimit.
-Po nëse nuk do të vendosnin kështu, pa mendo pak se çdo të ndodhte?!… Po të ishte dielli, toka dhe hëna, po, atëherë ishte vërtetë një problem për ta. I hodhi një të krehur flokëve të saj, e shtyu gotën e Martinit dhe pyeti: – Çfarë bëri Mirëdita? Mirëdita! desha të them kur lindi dita e re!?
-Dokagjini, gjeti dhe pi-u lopën, – thashë unë.
-Mirëdita, shpiku lakun dhe z-buti kalin, – tha ajo.
-Tomori, u bë gurë dhe shpi-ku rrotën, – gjeta unë.
-Po vajza?
–Vajza u bë diell dhe ndriçoi botën.
–Deri këtu?
–Jo historia vazhdon: – dibrani shpiku barutin dhe vrau hutin….
-Jo, mos u largo shumë dhe më tërhoqi gotën: “Gjella me kripë dhe kripa me karar”.
-Mirë nuk po largohem, të nesërmen të tre miqtë u nisën në këmbë. Erdhi një moment që u kapluan nga lodhja. Vajza mollëkuqe i shihte dhe njërit i i çoi ndërmend lakun për të zënë dhe zbutur kalin, tjetrit lopën me viç, për të pirë dy sisë nga katër të saj. Tjetrit i tregoi elefantin, por ky i fundit nuk e pranoi, pasi dy miqtë e tij do të ishin më të shpejt.

Dy miqtë, njëri në kalë (Demokracia e Trojës e pranonte që kali për të mos qenë parazit i botës kishte pranuar ti shërbente njeriut…) tjetri piu lopën, dy i pinte viçi dhe… kjo kuptohet. Por këta miq kur panë që i treti nuk mori elefantin i than: O qorr, o rrotë nuk e sheh…elefantin?

-Nuk jam rrotë, tha ai, rrota jeni ju! dhe mori një degë ahu, e rrotulloi rreth vetës dhe u bë vërtetë rrotë, dhe a-hu u bë erë. Mbërriti i pari në Itake. Vajza mollë-diell, kur e pa u “habit” dhe e pyeti për dy shokët e tij.

-Janë mirë, – i tha ai, – njëri është në kalë, tjetri piu lopën, unë bëra rrotën.
-Por Vajza i shihte të gjitha?
-Po.
-Çfarë po shihte, – tha Vjosa, – duke më hyrë në gji.
-Burrin me kalë, burrin me lopë dhe burrin rrotë që po shtynte rrotën lart në mal. Ndaj i foli burrit që donte të ngjiste rrotën në mal:- Mjaft!
-Pse? – e pyeti burri me rrotë, ish dikur me mollë.
-Sepse ashtu si ti janë dhe dy miqtë e tu, të dy janë në vështirësi.
-Jo, tha burri me rrotë, pse?

Vajza, mollëkuqe i tha:
-Burri që i hipi kalit, pa se kali u lodh dhe ju vranë këmbët, atij ju dhëmbës dhe e mori për dore. Burri që piu lopën, pa se viçi u lodh dhe ja la të gjithë qumështin atij, dhe i ka vënë para tij për ti ndihmuar të ecin.
-Më falë i tha burri me rrotë, por mua më rrihte zemra shumë për të mbërritur sa më shpejt tek ky vend ku kam lindur dhe kam burimin tim, pata shumë etje dhe humba arsyen që të prisja miqtë e mi, siç e sheh edhe vetë, ja që u bana rrotë.
-Edhe kur dhe’ mollën, tha vajzë molla, duke qeshur dhe u largua. Ndërkohë në këmbët e tij i dërgoi një shqiponjë, e cila, i tha se do ta ngrinin bashkë rrotën e tij deri lart në mal ku kishte ky njeri burimin.

Ndjeu zërin e vajzë-mollës që i foli prapë:
– Unë po ju sjell shqiponjën që, ti ta ngresh deri ku të duash rrotën, burri me kalë të shkoj ku të dojë me kalin dhe burri me lopë e më viç ta gjej ku të dojë livadhin.
-Lëre rrotën time, i tha njeriu me rrotë, shqiponjës së sapo ardhur, por më sill miqtë e mi dhe u nis prapë në këmbë në drejtim të kundërt të mbërritjes së tij, drejt burrave.
-Di ta bësh rrotën çerdhe për mua? – i tha shqiponja dhe ja la rrotën në një lartësi të caktuar dhe iku në drejtim të miqve.

Ishte pak metra poshtë majës së malit. Për ta ngritur deri në majë nuk kishte forcë, për ta rrokullisur poshtë i vinte keq. Por edhe nëse do ta shpinte deri në majë, u kujtua, se nuk do të gjente vend më të mirë për të bërë rrotën e tij çerdhe për shqiponjën që po i sillte miqtë, se sa një pishë dhe të plotësonte kështu dëshirën e shqiponjës: Pastaj lart ishte e mbuluar me borë. Poshtë kishte edhe burime, edhe pisha e pemë. Rrotë, i tha vetës, po sikur, sikur të më rrokulliset, ndërsa dua ta ngreh deri në maj? Çfarë figure do të bëja pastaj, para miqve dhe shqiponjës? Ndaj nguli mendjen Tak! aty ku i tha Shqiponja një “Toka-takë”, Itakë…

Njeriu i ndihmuar nga shqiponja e shpuri rrotën deri në mal dhe me rrotë po priste ardhjen miqve të tij… Pas pakë shqiponja u duk në qiellin që ndriçonte nga mollëvajza-diell e shqiponjë dhe miqtë e tij që e thërrisnin: “hajde o rrotë!”, “Ku qe o rrotë?! “

-Kështu?
-Jo. Sepse njeriu rrotën e bëri edhe çerdhe. Shqiponja kur pa rrotën të shndërruar në çerdhe të saj, filloi të ulej pak nga pak, deri sa zbriti në Toka-tak. Që atëherë, malet nuk do të mateshin me metra nga niveli i detit, por deri ku u vu çerdhja e shqiponjës. Çerdhja e shqiponjës, nga rrotë e shpikësit të rrotës, në fole të saj, u bë takë për jetën, ndërsa pjesa tjetër e malit deri në majën e tij, ishte bora e bardhë që do të ushqente përrenjtë e ujit të jetës. Kjo ishte edhe miqësi midis malesh dhe rënie dakord midis tyre. Thonë se shumë male atëherë u përqafuan me njëri tjetrin. Ca thoshin shtatë, ca thoshin nëntë, ca një qind, por kjo nuk kishte rëndësi dhe do të mbulohej me marrëveshjen e “oxhakëve” dhe do të tregohej nëpër oda se edhe malet nuk do të grindeshin më midis tyre, sepse njerëzit do të respektonin këtë “takë” që ishte dhe “takë” e folesë së shqiponjës, dhe foleja e saj nuk mund të ngrihej mbi gurë, por mbi pemë, si gjithë shpendët e tjerë që ndërtonin foletë nëpër pemë…

Tre miqtë u përqafuan dhe po tregonin histori të ndryshme se qysh ky njeriu rrot erdhi më pare se dy të tjerët që erdhën lart dhe filluan të zbrisnin mjegullën ku i kishte lënë Shqiponja…
publikuar nga shtepia botuese ADA, Tiaranë 2014, Googel, eBook

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.