REGJISORI DHE KALI nga Shefqet Sulmina

Shefqet Sulmina

REGJISORI DHE KALI

fragment nga romani Doruntina

-Regjisori nuk ka ndërmend të na blej një kalë tjetër.
-Nga e di ti?
-Ka dhënë intervistë në gazetë.
-Në cilën?
-Çfarë rëndësie ka gazeta, rëndësi kanë fjalët: Jo kuaj për aktorët, ka thënë ai, prerë dhe shkurt…
Nuk u duhen, as kuajt dhe as historia njerëzve. Çfarë janë këta të çmendur me këtë antikita, ka theksuar. Madje thotë se edhe teatrin do ta prishi. Njerëzit duan të flenë, duan apartamente dhe nuk duan teatrin. Në vend të teatrit do të ngreh një grataçielë për të pushtuar qiellin e qytetit.
-Po ti pyete vetëm për ne, apo për të tërë trupën?
Sepse në trupë ka njerëz me maska dhe pa maska. Mos e ka thënë për ata pa maska?
-Jo,
e ka thënë vetëm për ne që kemi aftësi maske, që duhet të maskojmë rrugën tonë me antikita.
-Edhe regjisori është me politikën. Nëse e ka dhënë në gazetën “Ajka” e hëngrëm.
-Çfarë hëngrëm?
-Ti timin, unë tënden. Do të mbetemi pa kuaj.
Madje edhe pa maska. Më vjen keq sepse rruga është e largët dhe si çdo rrugë, rrugëve u duhen të gjitha.
-Po ti po tallësh?
-Unë nuk tallëm, janë ata që nuk të falin.
Ti heqin maskat, të lënë pa maska dhe pa rrugë. Çdo të ishte një njeri pa udhët? A mund të kuptohej një artist pa to dhe qyteti pa teatër, pa art, pa gëzim?
-Pa udhët e tij, apo pa maskat? Pse thua se teatri ka maska.
-Madje në kohët e shkuara edhe një gjyqtar nuk kuptohej pa to, pa maskat. Ndryshe nuk do të ishte i fortë, i vendosur të zbatonte ligjin. Sot politikanët votohen me gënjeshtrat e tyre, të njohur që në tryezat e familjare.

Për maskat, për udhët, apo për gënjeshtrat? Nuk të falin!? Nuk po të kuptoj?
-Nuk të falin nëse nuk të mashtrojnë. Ne do të ikim që këtu. Do të nisemi sa më parë, po qe nevoja edhe me mushkë. Edhe ata, fshehur, fshehur këtë duan.
Nuk ishte mushkë, ishte kalë. Po flet për skenën ku po luanim Doruntinën? Do që të nisemi me makinën time!?
-Jo me mushkë.
-Do të lëmë skenën dhe do të nisemi me mushkën tënde po për ku? Ku gjendët mushka jote?
-Këtu në kokën time. Larg nga kjo regjisurë. Do të shkojmë nëntë male,
nëntë fusha dhe nëntë dete kohë larg. Edhe nëntë qiej, nëse mundemi, para se të na prishin teatrin. A nuk është teatri jeta jonë? A nuk u robëruam të bëhemi artist?
-Po ku do të shkojmë kështu kaq male,
kaq fusha dhe kaq larg? Mendon se atje do të këtë teatër dhe ne jemi të denjë për një skenë tjetër?
-Dëgjo! Origjina e gjuhës që ne flasim është një trup i bërë prej
rrenjëtrupëgjethfrytesh. Do të mësojmë nga e para.
-Nuk është bërë prej kali?
Çfarë do të mësojmë nga e para? Çfarë ka për të mësuar ende para se të vdesim pa jetuar?
-Rrugët janë bërë prej kali.
-E di.
Leri filozofitë. Edhe ti prandaj e bleve një të tillë? Pse nuk more një makinë?
-Nuk di të ngas makinë.
Kam patentë, por nuk kam pas kurrë makinë. Në do të dish, as kuaj nuk di të shaloj. Ti e di shumë mirë se një makinë është e bërë nga timoni, ndërsa një kalë nga shpirti. Të them të drejtën jam në merak për këtë gjë. Prandaj duhet të mësojmë ende.
-Atëherë pse
do që ti peshojmë një shpirti të tillë? Pse ai nuk ka gojë dhe nuk ankohet dot si njerëzit? Ngaqë nuk flet? Pse ka shpinë të butë dhe bark për shkelma?
-Nuk është problemi se nuk ka gojë. Gojë kanë të tërë sot, për ankesë, por nuk kanë se çfarë të venë në gojë. E kupton, n
uk është për këtë. Sepse për të fol flet edhe një gur dhe jo më një kalë, por, sepse njerëzit nuk peshojnë!
-Si nuk peshojnë
njerëzit?
-Këtë nuk e di pse nuk peshojnë, por e di që është kështu.
-Ti po tallesh!
-Jo, nuk tallem. Është muzgu që po afron dhe po tallet
me ne dhe jo unë me ty. Nëse do të nisemi për të ikur që këtej, do të nisim para se të bjerë muzgu.
-Pse është e rëndësishme nisja në muzg? Po muzgu peshon?
-Po.
-Peshoka muzgu dhe nuk peshoka njeriu?
Po unë duhet të vi patjetër?
-Po. Çdo gjë peshon, njeriu, jo.
-Si është e mundur?
-Do që të pushojmë? Do që të këndojmë? Do që të më puthesh?
-Jo. Më parë më shpjego.
Po të vi unë me ty, ti më mban dot në krahë?
-Nuk mund të shpjegoj sepse shpjegimi peshon… 
Thashë ti peshojmë njeri-tjetrit.
-Sa?
-Një jetë, dy, tre, pesë? Ndërsa njeriu nuk peshon në këtë botë, sepse njeriu është arsyeja, është gravitacion.
-Dhe këto i thua ti?
-Jo.
I kam dëgjuar. Nuk i them unë. I thonë agimet, muzgjet, pemët, puthjet e tua dhe rruga drejt së cilës duhet të nisemi. Po ti pse duhet ti dish këto gjëra dhe nuk do që ti jetosh? Do të rrish këtu pa teatër dhe të flesh në pushtimin e gurtë të qytetit?
-Sepse jam grua dhe kam neps.
Dua të di, dua ti kuptoj gjërat, pastaj ti shijoj. Edhe ju burrat keni neps, por ne gratë jemi ma të etura për të ditur. JU burrat keni neps për të ikur. Nuk dini ti përballni problemet. Po për ty çfarë është nepsi? Nepsi, sipas teje mund të jetë gravitacion në grataçielat që pushtojnë qytetin?
-Jo, është gravidanze (mbetje me barre). Po. Fjala “neps” në numrin njëjës dhe “nepse” në shumësin e saj, në gjuhen që flasim është e lidhur me gjirin. Nep sisë (më jep sisë). Nepse…(më jep se … jam i vogël, se jam i fortë, se… shumësi i fjalës këtu tregon mjaft arsye, ndërsa njëjësi vetëm arsyen.
-Uaa! Nuk e mora vesh këtë që
po arsyeton? Më nep gji se jam i vogël, më jep gji se jam i fortë… Ti as je fëmijë dhe as ke pse bën forcë me mua, sepse unë jam një grua. Pse nuk bën forcë me grataçielat të shpëtosh teatrin dhe bashkë me të Doruntinën e Lashtë? Nuk je burrë? Unë, jam apo nuk jam e dashura jote?! Nep-s, vetëm kaq, stop. E shikon se si ti tregoj unë gjërat që di? Po ti? E kuptova që ti do diçka më tepër se sa puthja nga unë, por unë nuk të jap. Jo se nuk dua, por sepse nuk dua dhe nuk kam. Nuk dua të jem Doruntina, të lë të mitë, nënën time dhe të shkoj nëntë qiej larg saj.
-Mirë!
Mos më jep asgjë. Do të pi një gotë verë dhe vetëm kaq. Burrë i mirë, me burra shumë. Ti e di këtë gjë?
-Po çfarë mirë! Unë e di që ti do. Dhe, nuk është mirë që ti të pish. Mujo nuk u bë i fortë duke pirë verë, por gji.
Të pi, çfarë? Po ti do të pish nga fryma ime? A ka Zana ky truall, të këtë Mujo të tjerë?
-Po, meqenëse ti thua se nuk peshojmë, ç’më peshon mua
një puthje me ty, ndërsa do që të nisim para se të bjerë muzgu?
-Ti do që të pish frymën time? Mirë, atëherë unë nuk dua.
Mirëpo, pse na duhen tërë këto arsyetime dhe nuk flasim për gjëra të tjera që peshojnë. Për shembull për kohën dhe vitet, që sipas teje duhet të peshojnë, apo jo?
Madje, peshojnë aq shumë sa të tërë njerëzit ulin shpinat nga pesha e saj. -Këtu më pëlqen. Do pak qumësht?
-Po, jo të faleminderit, nuk jemi në teatër.
-P
ër këtë arsye edhe unë po filloj të besoj se njerëzit nuk peshojnë, sepse janë arsye dhe gravitacion. Madje edhe kuajt që ti thua se ata nuk janë prej timoni por prej shpirti, janë dakord që nuk i peshojnë. Pra, nuk peshojnë njerëzit, por koha, yjet, bari, gjethi dhe zhurma e erës. Do prapë qumësht?
-Jo, nuk dua të degdisë dynjanë. Por dua të të shpjegoj se fjala “neps” është e lidhur me rrënjën e përemrit vetor shumës. Më kupton ti, kur më pyet nëse je burrë? Kur shquajmë për rrënjë të saj përemrin vetor “Ne” mbetet “ps”. Pssst pusho! Në të njëjtin këndvështrim në shumës Ne, pse… Ka pyetje brenda fjalës dhe nuk flitet për arsye, por bëhet kërkesë ndaj dikujt. Duket sikur pyetet: “ne pse kemi ose nuk kemi neps”? Në shumësin e saj përgjigja duhet të jepet nga një tjetër. Sido që të jetë objektivi është gjiri. Gjiri është burim energjie. Dhe këtu është pikërisht filozofia e nepsit. Neps, pam! nepsit, sepse arsyeja. Për gjirin? Jo nepsin e të gjeturit. Po ke? Gjirin? Jo të dijes për gjirin. Artin e gjirit që rinon gjirin. Gjirin e detit nga një det i thellë dhe i ashpër. Idenë e gjirit dhe për ta rinovuar gjirin, për ta krijuar vetë gjirin, jo nepsin, jo smirën, për ta vjedhur gjirin. Lufta e Trojës nuk u bë për të vjedhur një grua. Të gjitha gratë e zhveshura, janë të njëjta. Po kështu edhe gjuhët. E bukura e tyre, është tyli dhe trilli i hollë. Ky është arti i nepsit që shtjellon përmes dëshirës, punën e nepsit për art dhe jo për nepse… Gjeturit, do të jetë arti ynë dhe rruga jonë për ne antikita. Je gati të nisemi?
-Pse nuk me do siç jam dhe të rrimë këtu tek jemi? Pa kërkuar gjetje të reja. Të gjitha ato që the më duket se ja the vetës. Nuk më duket vetja brenda tyre dhe tejet në këtë sens, nuk je as ti vetë.
-Është detyrë e këndshme dhe kënaqësi e madhe për mua të të dua kështu, siç do ti. 
Të rrimë, apo të shkojmë? Por kjo gjetje ka rëndësi të madhe për mua dhe për ty. Gjetja jonë nuk do të jetë gjetje ari, por gjetje arti. Ne do të gjejmë rrënjët e Doruntinës, që për mua janë rrënjë të arta. As ti dhe as unë nuk dimë shumë gjëra përveç kopjonit që na dha regjisori dhe tani madje do të na lërë pa teatër, për tu dhënë mundës që njerëzit të flenë në qiell. Por Doruntina është arti i Dhurimit, arti i Dhuntisë, për rrugë dhe për gjetje. Vetëm se graviteti i saj nuk përputhet me gravitetin e grataçielave.
-Mësojmë këtë kopjon dhe e pat. Kjo është detyra jonë. Sot nuk ka rëndësi se çfarë thua, por qysh dhe si e thua.
-Ti je e bindur se ne duhet të bëjmë detyrën tonë si aktor? Po skena? Ku do të flasësh?
-Po, por nuk është detyrë, siç do ti, detyra jote të më duash, duke më ngarkuar me një detyrë tjetër. Së pari mua, në këtë kohë, një njeriu i duhet puna, pastaj i dashuri, pastaj gjetja, pastaj shtëpia.
-Te falënderosh një grua që të bën të lumtur duke të ndjekur jashtë kohe, jashtë kohës dhe muzikës së saj, është gjeniale. Natyrisht që nuk është det-‘yrë…por besoj se është e bukur kështu? Dua që të jesh e gjallë në gjetjen tonë,
pastaj do të kuptosh se ke gjetur veten.
-Nuk jam jashtë kohës. Jam në veshin dhe në veshjen e saj. Nuk e kuptoj se ç’kupton ti me fjalën det-‘yrë
dhe gjetje të vetës. Unë nuk e kam të lehtë të ju kuptoj dhe tu bindem.
-Nuk dua të më bindesh. Shumë herë bindja ngatërrohet me favoret dhe favoret me bindjen. Mund të të pyes të më sjellësh një gotë uji?
-Një gotë deti? Apo do një gotë balte të pjekur në zjarr me uji, akull dhe limon?
-Mund të isha ngritur edhe vete, por spektakli i fjalëve të tua, më bën të shijoj një gotë uji nga dora jote. Në përgjithësi nuk duhen pyetjet kur nuk duhen. Kjo është e vërtetë dhe unë besoj se ti më beson më tepër se kaq.
-Kjo është gota e ujit.
-Këto janë buzët e mia.
-Vërtet!!

-Mirë. Kjo është arra dhe ky guri. Do vish? Do të vish me mua në Antikita?
-Prit pak! Sa të vesh minifundin!
-Do të vishesh me minifund për të hipur në kalë druri ?
-Po, po do të vishem me minifund dhe do të hipi në kalë tënd të drurit. Po, po kështu do të bëj. Po ti me se do
ta bësh kalin? Druri kalbët, guri nuk lëviz. Me se do të udhëtojmë? Mbasi të dedikova kaq kohë për të shoqëruar, vështro këpucët e mia si janë grisur! Dhe ku janë grisur thua? Në skenë… Pa lë të marrë udhën me ty për diku në atë vend të largët, në antikita, siç thua? Nuk jam me ty në këtë ecje, e bukur dhe me minifund druri këtu në dhomë? Ka dike që ndjen ti, që ti brofi zemra dhe të mos lëvizi, ndërsa thotë që është me ty dhe po vjen në botën tende të panjohur nga të gjallët e një bote të shkuar? Të gjithë ecin dhe të gjithë nuk lëvizin sot. Nuk e beson këtë? Do ti shohësh këpucët e mia të skenës dhe këpucët e ëndrrës? Sa njerëz lëvizin në të vërtetë dhe sa të tjerë vetëm se ëndërrojnë? E kupton se në thelb asgjë nuk ndryshon nëpër kohëra?
-Të lutem, mi jep syzet! Janë gurët që nuk lëvizin dhe jo njerëzit.
-Më ke thënë se edhe gurët janë të lëvizshëm dhe së aty ka origjinën rrota.
Kjo është arsyeja që sot lëvizin vetëm gurët dhe jo njerëzit? Por unë shoh se as ata nuk lëvizin. Nuk më beson se gurët nuk lëvizin?
-Nuk besoj askënd, përveç se syve të mi
dhe njerëzve që thyejnë kufijtëDisa i thyejnë në këmbë dhe kur nuk mundën, vdesin si kuaj, në këmbë.
-Po, por jo,
nuk dua të shoh më rrotën në kurriz të njeriut. Këtë e beson, nuk ke pse thua, jo! Nuk është e denjë për njerëzimin sot.
-Bjeri syzet.
-Pse? Do të më lësh qorre…
Kështu e kemi lënë: Njëherë unë me syzë dhe njëherë ti.
-Nuk kemi bërë një marrëveshje për këtë. Pse nuk blen të tjera?
-Që të kemi rastin të pushojmë herë pas herë.
Edhe të shohësh lodhesh. Mund të bredhësh tërë botën pa parë asgjë. Nuk mbahen sytë mbi sipërfaqe. Deti pa brendësinë e tij do të ishte një vdekje blu.
-Kërkon që të dedikoj tjetër kohë!
Do që të vi me ty edhe në brendësi të deteve për të parë luftën e peshqve? Unë nuk jam qorre. Uunë shoh dhe me sytë e mi. Ti nuk e di qe sytë dhe drita nuk pushojnë.
-Nuk është e vërtetë si drita dhe sytë
nuk pushojnë.
-Kur sytë pushojnë vdesin. Jo, nuk pushojnë shndërrohen në ëndrra. Nuk qenka e lehtë të vish me ty, gjithsesi, unë vendosa të vi dhe po vi. Por mos me quaj se jam një rrotë lulesh në kurrizin tënd… Gjithashtu, mos më thuaj se jam qorre se nuk të shoh ty qe sheh me syze edhe nëpër lule.
-Të dhurova të gjitha ato që deshe. Ndërsa këpucë me xhufka lulesh nuk më kërkove.
Nuk më duhen xhufka lulesh mbi shpinë, më ke thënë dhe prapë po ma thua.
-Nuk i dua këpucët me xhufka lulesh.
Edhe ato edhe unë, për rrugë. Ato vishen o para armikut, ose para mikut dhe jo përballë tij, ndërsa unë i dua për ty dhe për të ecur. Në fund të fundit pse janë bërë udhët dhe në krahë të tyre mbillen lulet?
-Nuk i kam parë këpucët e tua të grisura në këtë kohë, sepse ti po vjen të udhëtojmë drejt kohës ku këpucët nuk kanë përshtatje. Të dhurova një rrotull luledielli dhe këtë kalë, dhe kjo është normale, si për ty dhe për kohën. Sot, njerëzit nuk kuptohen si veshje moderne pa pasur një rrotë me lule përsipër shpinës dhe një kalë për ti ndenjur sipër, për ti shërbyer ecjes.
-Gabon. Lulet ndër njerëz nuk mund ti krahasosh me gurin e njerëzve mbi shpinë.
-Natyrisht që jo. Dhe unë nuk po të quaj rrotë lulesh, që ti pe që unë shoh me syze. Nuk të kam parë asnjëherë ty, rrotë syzesh me lule.
-Unë jam femër. Çdo femër e ka origjinën e syve në lule.
-Kush
i shpiku këpucët atëherë dhe pse nuk i quajtën edhe këpucët, edhe syzet rrotë lulesh mes shkencës, grurë në gojë të njerëzve? Nuk je e bindur se e shpiku burri që ti të shkelje butësisht lule me lule?
-Këpucët i shpikën njerëzit për të shkel gjeografinë e kohës dhe
gratë e tij ti dallonte mirë midis çdo luleje.
Në fakt nuk u quajtën këpucë, por opinga.
-Po ti nga e di? Ti nuk je zejtar e bën këpucë. Kushedi sa duhet ti kenë dashur zejtaret gratë e tyre të rendnin mbi lule?
-Prandaj qyteti im ka emër lulesh.
-Cili është qyteti juaj?

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.