VJOSA nga Shefqet Sulmina

Shefqet Sulmina
  1. VJOSA

   Kur nuk ke punë koha është e gjatë dhe shëtitjet të zvogëlohen dhe nuk e mbushin humbëtirën që ke në mendje. Kur ke kohë është e çuditshme që nuk je në kohë, por jashtë saj. Sepse të jetosh kohën do të thotë ta jetosh kohën duke bërë diçka. Kur nuk ke ç’farë të bësh harron kohën dhe kërkon diçka, dhe natyrisht, po të kërkosh edhe gjen. Edhe unë sot duke kërkuar shumë gjëra, edhe në internet, gjeta një mike. Gjeta Vjosën. Nuk thashë punë. Jashtë ishte mot i bukur, sepse tani është maj. Dallgët e liqenit ishin aq të qeta sa ta bënin edhe zemrën një dallgë të tyre si në vaj.. Po unë prapë diçka kërkoja dhe siç u thashë e gjeta.
Është Vjosa, – thashë dhe nuk e di pse ndjeva një ritëm të shfrenuar të zemrës. Përreth meje s’ishte askush se ndryshe, do të kisha brohoritur nga një gjetje madhështore. Do të thosha: Eureka! E gjeta! Ishte Vjosa, gjetja ime, nga gjetjet e mia! Sa vite kisha pa e parë. Po sa vite që imazhi i saj nuk më shqitej nga mendja. Në profilin e saj lule dhe vizatime. Kur ishim të rinj, më kujtohej se ajo i hante lulet. Këpuste lule nga lëndina e parkut dhe i përtypte.

-Provoje,- më thoshte duke qeshur.

-Çunat nuk hanë lule,- ja prisja unë.

Merrja luledele dhe i bëja unaza duke ja mbushur të tërë gishtërinjtë, ndërsa ajo qeshte dhe më thoshte se mjaftonte vetëm një, por prej vërteti…

Po ku bëhet? Ku mund të jetë Vjosa tani? Në profilin e saj është shkruar vetëm vendlindja dhe shkolla. Ka mbiemër tjetër, por unë e njoh prej nishanit nën gushë. Një nishan sa një majë gjilpëre. Ja, unë e shohë dhe e njoh mirë. Njoh mirë sytë e saj të gjelbër. Seç ka ca flokë të çuditshëm dhe jo të verdhë. Shumë herë e pata kërkuar në jetë duke pyetur edhe miq e shokë që e njihnin. Askush nuk më pati dhënë ndonjë të dhënë. Ka ndryshuar pak, ndofta edhe shumë, por mua kjo gjë nuk më intereson. Nuk më intereson shumë edhe pse s’u martova me të. Të tjera deshëm, të tjera na deshën, me të tjera u martuam. Nuk është kështu? Për mua dhe Vjosën mbeti kështu qysh në atë kohë, kur shkruanim se bashku artikuj për gazetën lokale. Sikur të isha martuar me të, sa mirë do të ishte, do ishim të dy gazetarë, jo për gjë, por, sepse edhe ata, janë pjesë e asaj që blejmë pa e lexuar. Por jo nuk ndodhi kështu. Ndodhin gjëra të çuditshme kur je i ri. Të tjera gjëra ëndërron të bësh dhe tjetër gjëra të shtyjnë të behësh. Unë u bëra mësues, ndërsa Vjosa u martua në Tiranë. E kishte mirë miku im, Ariani, kur thoshte se Tirana po na merr në qafë.

– Pse?- i thashë.

– Po na i merr të gjitha shoqet e bukura. Ç’ngelet për për të marrë ne pastaj?

– Mirë e ke,- çudi me Tiranën dhe me njerëzit.- Po kush e ka fajin,Tirana apo njerëzit?

– Jo more, jo. E ka fajin Elbasani që nuk është Tirana.

– Pse vetëm me Tirana do të mbushet Shqipëria?

– E pati mirë Sami Frashri,- tha Ariani.

– Po ai tha për Belshin, jo për Elbasanin, – thashë unë.

– Epo unë, desha të them, prindërit e mi vijnë nga Belshi.

– Atëherë, ç’deshët që erdhët nga Belshi në Elbasan?

– Epo, uji nuk ngjitët, por zbret.

– Po, është e vërtetë, por uji shkon në det. Tirana ka det?

– E lëmë këtë bisedë,- më tha ai.

– E lëmë,- i thashë atij dhe po e lëmë edhe bashkë.

Nuk e di sa dëshirë kisha të dija se ç’bënte Vjosa tani? Ku gjendej? A më mbante mend? I hante akoma lulet? Nëse i hante akoma lulet unë do ti çoja një tufe lule të freskëta kudo që të ishte. Kudo që të ishte jo, por nëse gjendej këtu rrotull Tiranës apo qyteteve të tjerë. Harrova. Po ç’punë kam unë me Tiranën dhe rrethinat e saj kur banoj njëmijë e katërqind kilometra larg saj? Dhe thonë pastaj se njerëzit kanë rrënjë?

Unë banoj në veri të Italisë. Dhe kam lindur ku?… Po Vjosa? Ajo ka emigruar? Sot shumë njerëz u bënë si zogjtë shtegtar. Të gjithë emigrojnë. Tragete, avion autostrada, kalohen shtete, dogana, gjuhë te reja mësohen. Ka lëvizje të shumta dhe të duket sikur koha rreshket më shpejt. E megjithatë rrotullohen e rrotullohen në konsumim e sipër, përmes mallit dhe kujtimeve, si një unazë e trashëguar brez pas brezi, kthehen në Itakën e tyre, në Atdhe. Po pse? Sepse ka rrënjë njeriu. Çfarë është rrënja? Rrënja është e barabartë me gjuhë herë gji në katror. Pse? Sepse unë po flas për Vjosën.

Vendosa ti çoja një mesazh.

Hyra në profilin e saj. Në profilin e saj një park madhështor me lule, vizatime, skulptura, piktura, ura, fëmijë, shtëpi, varre, këngë, hënë, diell, dete, lumenj. Të gjitha këto të bëra bashkë, bënin një botë të tërë që nuk e kuptoje se ishte botë reale apo studio. Sepse, vende-vende bota është edhe kështu, sa nuk e kupton se je në të, apo në një studio pikture. Pastaj në vende të tjera, ku e grisura e saj, doemos mund të jetë edhe pikturë. Ka të tillë që e quajnë, atëherë e quaj edhe unë.

Më erdhën ndërmend thënie të një shkrimtari:

  Mos shih ku derdhet lumi po shih nga vjen lumi.

  Mos shih nga vjen lumi po shih ku derdhet lumi.

Derdhet lumi, vjen lumi, shih mos shih!…

Ja Vjosa, thashë, ka lindur në një qytet me mua, ku derdhet lumi i saj tani?

Nuk e di po mendova se Vjosa duhet ti haj akoma lulet… Më dukej sikur sytë e saj më thoshin :

– Më njohe? Po jam unë. Më në fund më gjete. Nga më njohe? Ngaqë nuk kam ndryshuar apo nga nishani i vogël që kam këtu poshtë gushës? Do lule? Janë shumë të shijshme! Ja unë po ha lule dhe po qesh! Ti nuk më kap dot! Unë e dua Tiranën.

– Ah!?- Mu duk se i fola asaj, por ja thashë vetës. Ja thash vetës, sepse nuk qesh i zoti t’ia thosha dikur. Ose ja thashë, po kush më dëgjoi. Shumë njerëz i ngatërrojnë konceptet se çfarë duan, me atë çfarë u duhet.

Vendosa t’i shkruaj:

“Përshëndetjet dhe urimet e mia më të mira! Kam një botë të tërë që të kërkojë. Jo për gjë por për të ditur si je me shëndet. A je martuar dhe se ke fëmijë? Ç’punë po bënë? Dua të lidhem me ty për miqësi. S’ka rëndësi se si mund të jetë kjo miqësi e nisur herët dhe tepër e vonë. Ju lutem bëhuni e gjallë. Kam edhe unë një park të madh me botën time aty brenda botës sa një gogël. Mjafton të zgjatësh sytë e tu të gjelbër”.

Për lulet nuk e pyeta. Mu duk e tepërt. Por kjo nuk do të thotë se nuk më rri në kokë kjo pyetje: “i ha ajo akoma lulet?”

Ditën e tretë mu përgjigj Vjosa:

“Përshëndetjet e mia! Ju uroj edhe unë një botë të lumtur! Kisha një botë pa të kujtuar. Ma kujtoi mesazhi yt. Jam mirë me shëndet dhe jetoj në Saint-Tropez. Nuk e di në e ke dëgjuar ndonjëherë në jetën tënde. Nuk jam më e martuar dhe nuk kam fëmijë, punoj kameriere në një hotel shumë të bukur që quhet “Planet”. Pastaj kishte vënë edhe numrin e celularit”. Fjalën “Planet” nuk e besova, po fjalën punë dhe numrin e celularin po, se e provova pa numër dhe sekretaria më thoshte, merr më vonë, pas pune…

E hoqa nga mendja pyetjen për lulet. Në kokë me vinte lumi i Vjosës, Tirana, Elbasani, Belshi, gazetaria, mësuesia… Prapë thashë me vetë se njerëzit nuk kanë rrënjë, pastaj prapë se njerëzit kanë rrënjë.

Mbylla internetin dhe dola buzë liqenit. Më erdhi ndërmend pyetja: po Vjosa e di ku bie Liqeni “Lago di Garda”? Nga këtu deri në Saint- Tropez sa kilometra mund të jenë?

Ah, për pakë sa desha të harroj lulet…. dhe u rrokullisa drejt saj.

Në orën nëntë të paradites mbërrita në Saint-Tropez. Ishte bukur, plot vila të mrekullueshme dhe të shpërthente zemra nga lulet, mushkëritë nga ajri i pastër e i ngrohtë, deti i zhurmues dhe blu i Mesdheut dukej i pafund dhe në një pikë shkrihej me qiellin. Ndonjë anije shquhej si njollë në atë pafundësi blu. Mund të zgjasje duart të pije një grushte det, po unë doja të shihja Vjosën dhe nuk doja të pija det. Sytë e mi ishin të lodhur nga rruga e gjatë dhe me zor po lexoja rrugët. Papagalli navigator më shumë më acaronte se më orientonte. E fika. Bëra në celular numrin e Vjosës dhe pas dy zilesh dëgjova:

– Vous?

Njëqind metra më tej ishte hoteli “Planet”. Hynin dhe dilnin njerëz të veshur mirë.

– Lere francezen, i thashë, po fol shqip. Më njeh?

– Kush je ti?

– Të kam sjellë lule të freskëta nga parku i Elbasanit, po deshe zbrit t’i hash…

– Ah, po ç’bën, mirë je, ku gjendesh? Mu bë qejfi që u lidhem bashkë.

– Edhe mua. Dil të shoh sytë.

– Flasim në mbrëmje, tani jam në punë. Akoma me ëndrrat e para ti?

– Dil se të kam sjellë lule, nuk bëj shaka. Shoh vetëm dritare atje, poshtë është deti i Mesdheut dhe unë po mbytëm. Jam para “Planetit” tënd.

– Të thashë, jam në punë, flasim në mbrëmje.

– Vetëm sa të të shoh, pastaj vazhdo punën.

– Po ti po tallësh.

– Nuk po tallëm, por jam pak i thinjur dhe i vrarë nga rruga. Lulet janë të freskëta.

Dritare, dritare, dritare, pastaj njëra u hap. Unë ngrita dorën me lule dhe fika telefonin.

Ajo tundi kokën. Unë nuk e kuptova se ç’farë deshi të thoshte me atë tundje koke nga kati i dhjetë. Më hyri frika se e la me aq. Po më dridheshin lulet që kishin filluar të vyshkeshin. Ndërkohë ajo u fut brenda, ndërsa unë vazhdoja të soditja fasadën me dritare dhe mungesë frymë. Më vinte sikur dëgjoja papagallin e navigatorit që më fliste majtas, djathtas, drejt. Mu duk sikur më tha edhe kthehu mbrapsht. Hodha sytë nga deti dhe vura re se kishin filluar të hapeshin çadrat e para të peizazhistëve. Me erdhën ndërmend fjalët e Arianit për Tiranën që na merrte vajzat e bukura. Ja tani, janë vendet e bukura të shteteve të bukur që na i përpijnë njerëzit. Njerëzit kërkojnë të bukurën. Kjo shprehje e fundit që më erdhi në kokë, më qetësoi disi dhe nuk isha penduar pse erdha. Vjosa nuk po shfaqej në asnjë dritare dhe mbase nuk do të dilte. Ndofta do të thoshte, pse erdhe pa më thënë, do të më kujtonte si dikur, që je i rrëmbyer, do të thoshte ndofta shumë gjëra të kuptoja se nuk duhej të kisha ardhur. Mua aq më bënte. Erdha ti sjellë lule dhe kaq. Në do ti mbante, mirë, në jo do të bëja një plazh detin e Mesdheut dhe do të kthehesha. Në jetë nuk është se shkon vetëm përpara, ja kjo që unë po bëjë, në fakt, është një kthesë. Është një kthesë në një dashuri që pothuaj është fikur. Po dashuritë nuk u shuakan kurrë. Ato u bëkan mishërim i asaj që je ndërtuar me të shkuarën, të tashmen dhe të ardhmen. Po ajo pse ma dha numrin e celularit? Dhënia e numrit të celularit, për mua është përtej respektit në raste të tilla, por ndofta jo aq, sa të më shtynte të vija ulërimëthi këtu. Po pse, ajo nuk e njihte kokën time? Po natyrisht që e njihte kokën time. Po koka ime pse e la të më rrëshqiste nga duart e të më ikte kur qemë të rinj? Tirana…! Po çfarë Tiranë? E pse nuk ndeji në Tiranë? Po unë ç’u zgjova kaq vonë për ta gjetur në Evropë? Po, ta kisha kërkuar në Shqipëri, po me ç’farë? Me shkop? Botë e shkuar, të gjeje gjilpërën në kashtë. Megjithatë, një gjë kuptoj dhe betohem se, nëse Vjosa do të dalë, unë do të përpiqem ta bëj të lumtur. Po ç’farë do të donte Vjosa të ishte e lumtur? O zot, vetëm mos kërkoftë që të jem për të, i tëri! Ky po, që për mua është një problem, ose problem i dikurshëm, o i imi, o i saj.

Doli. Vështrimi i saj që ngulur mbi mua dhe unë pata frikë se do të rrezohej nëpër shkallë. Shihja vetëm këmbët e saj, por u zgjova dhe hoqa sytë prej andej sepse më kujtohej që ajo mërzitej kur unë i thosha shpesh se ke këmbë të bukura. Kishte një minifund të zi dhe të shkurtër, një xhaketë të lehtë verore pune, ku shquhej e shkruara “Planet”. Sytë e gjelbër të saj binin mbi mua edhe të gëzuar, edhe trishtues. Poshtë gushës nishani sa një majë gjilpëre. Ajo duke buzëqeshur çoi dorën në të.

– Për këtë më njohe?

– Nuk do të ma japësh dorën?

– Kush të tha të vish?

– Pse është e ndaluar të vish në këtë perlë franceze? – thash unë.

– Po pse s’ma the? Sa paske ndryshuar!?

Unë vura gishtat te hunda siç bëja dikur kur doja ti dukesha dinak fajtor. Ajo qeshi dhe më zgjati dorën. Dora e saj e lehtë më dha një emocion të çuditshëm, por jo të ri. Gishtat më mbeten në unazën e saj siç mbetet një makinë mes të rrugës e prishur.

– Pse ngece? (…)

Unë hapa portën e makinës dhe nxora lulet. Nuk pata fjalë dhe në heshtje ja zgjata.

– Faleminderit, – tha ajo, – dhe shkoi i vuri në ndenjësen e pasme të makinës time. – Do kafe?

-Jo, – i thashë, – nuk më pëlqen kafeja franceze se është shumë e gjatë. Erdha të të sjellë lulet dhe do të kthehem. Edhe ju jeni në punë. Përgëzimet e mia nuk keni ndryshuar fare. Jeni e freskët dhe e bukur, pothuaj si dikur.

– Tërë atë rrugë për një tufe me lule?! Mi vije në profil!

– Unë mendova që ti do t’i haje…dhe e pashë me bisht të syrit.

– Ku e di ti që nuk do t’i ha? Nga e dije ti që do ti haja? Nga këto? – tregoi ajo dy unaza të tjer . Po poezia?

– Më duket se nga unë. Nuk shkruaj më.

– Si nga ti? Pse nuk shkruan më?

– …Që kam ndryshuar shumë. Ç’më hyjnë në punë poezitë?

– Do një gotë shampanjë, apo “spumante” italiane.

– Jo, shampanjën e dua franceze. Për mua popujt nuk përbëhen nga flamujt, por nga gjëra speciale me të cilët ushqehen dhe urojnë. Po kthehu në punë!

– Do të dalim buzë detit të bëjmë të dy nga një poezi. Nuk shkoj më në punë!

– Jo, det ka ku të duash. Nuk erdha për detin. Unë të solla lulet… Nuk shkruaj më poezi, pra nuk erdha për poezi, por për lulet.

– Nuk ke ndryshuar fare ngul këmbë si mushkë. Më shpjerë në shtëpinë time! Dua të tregoj një foto dhe për unazat. Kjo unazë është e poezisë. Po për çfarë erdhe?

– Broçkulla. Po në punë?

– Mora leje. Po pse broçkulla?

– Mirë, i thashë, hip! Broçkulla janë.

Ajo po priste në këmbë. Unë u kujtova dhe dola në anën tjetër për të hapur portën, por ajo hapi portën nga ana e drejtimit të makinës dhe e ndezi atë. Unë zura vend në ndenjësen e pasagjerit dhe u nisem.

– Haj vet lulet, – tha.

– Nuk han çunat lule,- i kujtova, – po kujdes, se vetëm kjo makinë është tëre pasuria ime. Ke vaskë në shtëpi?

– Kam po është shumë e madhe. Ku e shpure pasurinë?

– Me e madhe se deti? E jetova, e shpenzova.

– Po me e madhe. Te tëre e shpenzove?

– Mirë, – thashë, – se e mbushim me shampanjë franceze. Sa është the?

– Sa deti. Po, ke pasur ndonjëherë ti pasuri?

– Po. Unaza? Ty, dikur.

– Edhe mua nuk më pëlqejnë më poezitë! – tha ajo, – Shiko detin!

Unë i hodha sytë, ajo qeshi. Edhe unë qesha. Kishim mbërritur para shtëpisë së saj ku dallgëzonte lehtë, nen erën e majit, deti i bukur i Saint-Tropez dhe m’u kujtua kënga “Madrague” e Brigitte Bardot.

fragment nga romani ” Nente Mollët e Omerit”  botuar në googel, iBooks , në kartaçe ADA, Tiranë.

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.